ضوابط طراحی بخش رادیولوژی (گرافی تک‌دندان PA و سنسور RVG)
یکی از بخش هایی که در بازدید کارشناسان بهداشت و کارشناسان مرکز نظام ایمنی هسته‌ای به دقت بررسی می‌شود، نحوه جانمایی دستگاه رادیولوژی تک‌دندان (Periapical) است. بسته به متراژ مطب، دو سناریوی اجرایی وجود دارد:
سناریوی اول: نصب دستگاه گرافی بازویی در کنار یونیت دندانپزشکی
در مطب‌های با متراژ زیر ۸۰ متر که فضای کافی برای اختصاص یک اتاق مجزا به رادیولوژی وجود ندارد، می‌توان دستگاه گرافی بازویی (دیواری) را در کنار یونیت نصب کرد؛ مشروط بر اینکه:
-
دیوارهای پیرامونی اتاق یونیت (به‌ویژه دیواری که در امتداد تابش مستقیم تیوب اشعه ایکس قرار دارد و دیوار مشترک با فضای انتظار یا واحد همسایه) طبق محاسبات فیزیک بهداشت سرب‌کوبی شود.
-
کلید اکسپوز (پرتودهی) با سیم فنری بلند یا به صورت کلید ثابت در بیرون از اتاق یونیت و در فاصله حداقل ۲ متری از تیوب تعبیه شود.
-
در صورتی که مطب دارای چند یونیت است، یونیت مجهز به گرافی باید توسط دیوار یا پارتیشن‌های دارای لایه حفاظتی کاملاً از سایر یونیت‌ها تفکیک گردد.
سناریوی دوم: طراحی اتاق اختصاصی رادیولوژی (PA Room)
در مطب‌های ۳ یونیته و بزرگ‌تر، طراحی یک اتاقک (Compact) اختصاصی به ابعاد حداقل ۱.۵۰ در ۱.۸۰ متر (حدود ۳ مترمربع) بهترین گزینه است. این کار باعث می‌شود برای گرفتن رادیوگرافی بیمارِ یونیت شماره ۱، کار درمان در یونیت شماره ۲ متوقف نشود و ایمنی اشعه در بالاترین سطح قرار گیرد (برای آشنایی بیشتر با قوانین، مقاله ضوابط معاونت درمان برای طراحی مطب و کلینیک را مطالعه کنید).
اجرای سرب‌کوبی نامحسوس و مدرن؛ خداحافظی با اتاق‌های تاریک
یکی از نگرانی‌های دندانپزشکان این است که الزامات سرب‌کوبی باعث زشت شدن دکوراسیون داخلی یا سنگین شدن بیش از حد درها شود. در روش‌های اجرایی مدرن ما، حفاظت اشعه به صورت ۱۰۰٪ نامحسوس در دل معماری لوکس پنهان می‌شود:
-
زیرسازی دیوارها با ورق سرب خالص یا پنل‌های سربی: پیش از اجرای پوشش نهایی دیوار (کناف، میکروسمنت یا سرامیک اسلب)، ورق‌های سرب استاندارد با ضخامت محاسبه‌شده (معمولاً ۱ تا ۱.۵ میلی‌متر با همپوشانی دقیق در درزها و پوشش پیچ‌ها) روی سازه فلزی دیوار نصب می‌شوند. در نتیجه، ظاهر نهایی دیوار هیچ تفاوتی با سایر دیوارهای لوکس مطب نخواهد داشت.
-
درهای فریم‌لس سربی: به جای درب‌های قدیمی و نازیبای بیمارستانی، ما از درهای چوبی مدرن و قدی (Frameless) استفاده می‌کنیم که ورق سرب در هسته داخلی آن‌ها پرس شده و با لولاهای تقویت‌شده صنعتی (Heavy-duty) بدون هیچ‌گونه افتادگی، به نرمی باز و بسته می‌شوند.
-
پنجره دید اپراتور با شیشه سربی (Lead Glass): برای اینکه دستیار در زمان اکسپوز از بیرون اتاق بر وضعیت بیمار نظارت داشته باشد، یک قاب پنجره مینیمال با شیشه سربی شفاف (معادل ضخامت سرب دیوار) در طراحی دیوار یا در تعبیه می‌شود.
پویان فدوی | معمار؛ مشاور و طراح تخصصی فضاهای درمانی
دانش آموخته کارشناسی معماری و کارشناسی ارشد مهندسی بیمارستان از دانشگاه علوم پزشکی ایران
